Is hevig verzet tegen azc’s georkestreerd?

Description

Extreemrechtse clubjes als Identitair Verzet en Voorpost, zich nadrukkelijk 'niet extreemrechts' noemende Defend-groepen, ordinaire relschoppers en inwoners die zich oprecht zorgen maken - vrouwen en kinderen niet uitgezonderd. Het aanhoudende verzet tegen de komst van asielzoekers in Loosdrecht en elders brengt volk op de been van allerlei pluimage. Juist dat maakt dat de overheid met de handen in het haar zit.

Loosdrecht

Onderzoek van veiligheidsdienst AIVD, zo liet asielminister Bart van den Brink deze week weten, moet duidelijk maken of de dikwijls uit de klauw lopende demonstraties in Loosdrecht en tal van andere plaatsen overal in het land worden georkestreerd. En zo ja, door wie dan.

Dat extreemrechtse organisaties zich mengen onder anti-azc-demonstranten en zo zieltjes proberen te winnen, stelde deze krant maanden geleden al vast op basis van waarnemingen bij azc-protesten in Lisse en Heemskerk. In beide plaatsen dook onder anderen Identitair Verzet-kopstuk Jan de Boer uit Katwijk op. Ook in Loosdrecht was hij van de partij.

Begin deze maand waarschuwde stichting Justice for Prosperity (gerechtigheid voor welvaart) datinternationaal extreemrechtse netwerk Identitair Verzet over de ruggen van bezorgde burgers bezig is aan een opmars. De Justice-stichting van oud-AIVD'er Jelle Postma signaleerde de gele lambda, het symbool van Identitair Verzet, bij demonstraties in Loosdrecht en elders.

Lambda-teken

Het ontlokte Jan de Boer op sociale media de opmerking: ,,Dus er werden drie spandoeken uitgerold met het lambda-teken. En ineens is Identitair Verzet weer landelijk nieuws. Toont alleen maar hoeveel bereik de beweging nog heeft. Delen mensen, laat ze maar beven. Op deze manier wordt de beweging alleen maar groter.''

Justice for Prosperity wijst erop dat Identitair Verzet een pan-Europees netwerk is met een Franse moederorganisatie. Die is in dat land verboden, omdat het wordt beschouwd als privémilitie. De leider, een Oostenrijker, zou geld hebben ontvangen van Brenton Tarrant, die 51 mensen vermoordde bij de aanslagen in Christchurch in Nieuw-Zeeland. De Nederlandse leider van Identitair Verzet werd volgens Justice for Prosperity veroordeeld voor het met hakenkruizen vernielen van een joodse begraafplaats en de leus 'Juden raus'.

Van buitenlandse inmenging kan bij de actuele azc-protesten ook sprake zijn. Leids hoogleraar terrorisme en politiek geweld Bart Schuurman spreekt zich hier niet over uit. ,,Het is verstandig eerst het AIVD-onderzoek af te wachten.''

Lidewij de Vos

Politieke partij Forum voor Democratie wordt door veel anti-azc-demonstranten op handen gedragen. Dat deze partij nauwe banden onderhoudt met Rusland is algemeen bekend. FvD-leider Lidewij de Vos dook al eens op bij een van de vele betogingen in Loosdrecht, waarbij ze benadrukte dat het ging om 'honderden bezorgde burgers. Vaders, moeders, dochters, oma's die zich grote zorgen maken over de veiligheid en eigenheid van hun wijk'.

Hoogleraar Schuurman benadrukt dat een belangrijk deel van de demonstranten te goeder trouw is. ,,Anders dan zwaaiers met NSB-vlaggen en hakenkruizen en dat soort onzin. En hooligans die uit zijn op rellen en knokken met de politie. Die beide groepen kun je niet serieus nemen.'' Dat geldt niet voor bezorgde burgers. ,,Die kun je niet wegzetten als racisten.''

Schuurman stelt dat een grote groep kiezers decennialang in de steek is gelaten door de middenpartijen. ,,Intussen zijn PVV en FvD steeds extremere dingen gaan roepen, tot aan remigratie aan toe. Daarmee zet je poortjes wijd open. Dat de FvD groeit, maakt dat mensen zich vrij voelen nog een stapje verder te gaan.''

Toename

Sowieso ziet de Leidse expert de laatste jaren een toename van het politieke geweld in Nederland. ,,Dat klinkt heftig, maar het is echt wat er aan de hand is. Je ziet het ook aan de toegenomen bedreigingen aan het adres van de politiemensen en togadragers. De maatschappij is verhard, mensen lijken niet meer te weten hoe ze een verschil van mening op een normale manier uitpraten.''

Het tij keren is volgens de Leidse hoogleraar niet eenvoudig. ,,De overheid moet mensen het gevoel geven dat ze worden gehoord. Wat betreft de asielproblematiek moet dat in Europees verband. Je ziet namelijk dat het een rol speelt bij verkiezingen in alle landen, denk aan Duitsland, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk. Het kan al helpen als Europa harder optreedt tegen mensen met een goedgekeurde asielaanvraag die zich misdragen.''

Waar anti-azc-demonstraties uit de hand lopen, is de politie aan zet. Het moment en de manier waarop de politie wordt ingezet is nog vaak voor verbetering vatbaar, ziet politiesocioloog Jaap Timmer van de Vrije Universiteit Amsterdam.

Volgens het onlangs verschenen rapport 'Leren van demonstreren', waaraan Timmer een bijdrage leverde, wordt de Mobiele Eenheid dikwijls pas ingezet als 'de pleuris al is uitgebroken'. Terwijl het veel beter werkt, ook in de ervaring van ME'ers, om er eerder bij te zijn. Zonder helmen, schilden en wapenstokken, in min of meer standaard politie-outfit, is het makkelijker 'normaal' in gesprek te gaan met demonstranten.

Dat deze gemoedelijke aanpak de-escalerend kan werken, bleek eind vorig jaar in Lisse. Daar eindigde een eerste demonstratie met het met grof geweld leegvegen van het dorp door de ME en was politiegeweld bij de betoging een week later, ook weer tegen de eventuele komst van een azc, überhaupt niet nodig.

Timmer wijst erop dat de aanpak van risicodemonstraties zoals die tegen azc's per gemeente kan verschillen. Het is immers telkens de zogenaamde driehoek (burgemeester, officier van justitie en politiechef) die bepaalt hoe en wanneer de politie wordt ingezet. Belangrijk onderdeel is het vergaren van informatie over de demonstranten en wie erop afkomen. Timmer: ,,Dat doen ze niet overal op dezelfde manier en even goed.''

Traangasgranaten

De deskundige denkt daarom dat het verstandig is als de burgemeesters van elke politie-eenheid, zoals Noord-Holland, Den Haag of in het geval van Loosdrecht Midden-Nederland, hun aanpak onderling afstemmen. ,,Inclusief intel (afkorting van intelligence: inlichtingen en al dan niet geheime informatie, red.)''

Overigens is de ME de laatste tijd beter toegerust voor het optreden tegen gedrag bij demonstraties dat absoluut niet door de beugel kan, weet Timmer. Hij merkt dat aanbevelingen van onderzoekers zoals hij in dit geval bij de politie in vruchtbare aarde belanden. Logisch, legt Timmer uit, want die zijn mede gebaseerd op ideeën van ME-commandanten die met de onderzoekers spraken.

,,Denk aan grotere pepperspraybussen en traangasgranaten die op de man worden uitgereikt. Een ME'er kan die als zelfverdediging gebruiken zonder dat daarvoor eerst toestemming van de burgemeester nodig is.''

Op het wensenlijstje van de ME staan nog meer en vooral kleinere, wendbare waterwerpers. ,,Waarmee de politie uit de voeten kan in krappe binnensteden'', zegt Timmer. Overigens hebben de huidige waterwerpers inmiddels een pepperspray-achtige vloeistof aan boord, weet de deskundige. ,,Die kan worden toegevoegd aan het water. Dan heb je dus water met prik. Is trouwens nog niet gebruikt.''

Henk Runhaar