Kunnen we politiehond dit blijven aandoen?

Description

De politie zet nog altijd honden in bij demonstraties en arrestaties, maar de kritiek groeit. De Dierenbescherming wil meer aandacht voor het welzijn van de dieren.

Dierenbeschermers wijzen op welzijn en gevoel van dier

Edwin Timmer, Hoofddorp

De discussie over politiehonden krijgt een impuls dankzij de aanloop naar een nieuwe Regeling Werkhonden Rijksoverheid. Afgelopen woensdag spraken politie, Defensie en Marechaussee in Amersfoort samen met wetenschappers en maatschappelijke organisaties over mogelijke nieuwe regels.

Hoewel het ontzag voor de trouwe viervoeter als speurneus en pijlsnelle achtervolger onveranderd is, blijft niet alles bij het oude. De veranderende opinie over dierenwelzijn gaat niet aan de politiehond voorbij. Net zoals het houden van nertsen en circusdieren eerder ter discussie stond, zo klinken er nu vragen bij de politiehond: moet dat wel allemaal zo?

"Ik geloof dat je als speurhond in de haven best een mooi leven kunt hebben", zegt Piko Fieggen, programmamanager bij de Dierenbescherming. "Zo'n dier is voortdurend bij dezelfde begeleider en maakt lange wandelingen. Maar er zijn ook situaties die vol risico's zijn: zoals een inval in een drugslab of de arrestatie van gevaarlijke verdachten."

Fieggen wenst dat we leren kijken vanuit de hond. "Je hebt een dier dat je inzet, maar je kunt je afvragen: is dit ook ideaal voor het dier? Het gaat om een wezen met gevoel en eigenwaarde."

Net als de Dierenbescherming waardeert de Koninklijke Hondenbescherming dat ze bij de discussie zijn betrokken. Maar directeur Daphne Groenendijk mist openheid. Over de opleiding van politiehonden, hun inzet, hoe vaak ze gewond raken en in hoeverre hun welzijn is geborgd. "Een hond is geen instrument of wapen, maar een levend wezen met fysieke en mentale grenzen."

Groenendijk: "Juist bij inzet in extreem gewelddadige of chaotische situaties maken wij ons zorgen. In zulke omstandigheden is de kans op overmatige stress en ernstig letsel groot. Maatschappelijk nut kan nooit een rechtvaardiging zijn voor structureel dierenleed of disproportioneel risico voor het dier."

In Nederland zijn zo'n vierhonderd surveillancehonden in dienst bij de politie. Ze werken als speurneuzen naar drugs, helpen bij het in toom houden van menigten en worden ingezet bij aanhoudingen. Dat gaat soms mis.

In Dalfsen (2024) en Schiedam (2018) kwamen politiehonden bij confrontaties met verdachten om het leven door kogels. Tijdens de jaarwisseling kreeg een dier in Utrecht een messteek, in Goes (2023) werd een hond tijdens uitgaansgeweld geschopt en in Den Bosch (2025) raakte een politiehond flink gewond aan zijn bek tijdens een aanhouding.

Volgens politiesocioloog Jaap Timmer van de Vrije Universiteit heeft de politiehond zeker een meerwaarde. Bijvoorbeeld voor het bewaren van de orde bij evenementen zoals voetbalwedstrijden, maar ook op kleinere schaal in horecagebieden. Omstanders luisteren met zo'n dier in de buurt net even sneller.

Tegelijkertijd is de interne discussie over de inzet van politiehonden bij de politie al een tijdje bezig, weet Timmer. Uitzendingen van Zembla in 2020 over politiehonden die niet luisterden naar commando's, en onbedoeld veel letsel toebrachten, hielpen daarbij.

"Je kunt de vraag stellen: hoe nodig zijn honden als geweldmiddel? En wat is het effect op de hond qua stress en verwondingen? En moet je het opvoeden en opleiden van die honden wel aan particuliere trainers overlaten? Wat ze aanleren, leren ze niet meer af. Het is niet prettig als zo'n 'Black and Decker' je grijpt en het commando om los te laten negeert."

De Hondenbescherming is het daarmee eens. "Bij het fok- en selectiebeleid moet de nadruk liggen op gezondheid, mentale stabiliteit en stressbestendigheid, niet op excessieve agressie of drift", zegt Groenendijk.

Beide welzijnsorganisaties pleiten nadrukkelijk niet voor een onmiddellijk einde van de politiehond. Maar Fieggen wil wel onderzoek naar de vraag in welke gevallen de inzet van politiehonden overbodig is. "Voor zeer gevaarlijke en risicovolle missies wordt het tijd om een alternatief te zoeken."

Onderzoeker Timmer denkt dat speurhonden, mits op positieve wijze getraind (dus zonder pijnprikkels), nog lang onmisbaar zijn. Hun reukvermogen is onverslaanbaar. "Vroeger hadden we bijters die konden ruiken. De politie gaat nu naar ruikers die, in het uiterste geval, ook kunnen bijten."

De politie wilde niet reageren op vragen van deze krant over beleid en inzet van politiehonden.

Ik geloof dat je als speurhond in de haven best een mooi leven kunt hebben