Politieclaim na loos alarm is lastig verhaal

Press/Media: Expert Comment

Description

Henk Runhaar

 

Amsterdam

Verzonnen verkrachtingen, straatroven, overvallen, massale zoekacties naar iemand die al die tijd veilig en wel is. Het zijn dure grappen, die volgens de politie honderden keren per jaar voorkomen. Uit onderzoek van deze krant blijkt dat het in de praktijk vrijwel niet voorkomt dat de kosten van de verspilde uren van de hulpdiensten in rekening worden gebracht bij de boosdoener. Dat staat haaks op wat de politie graag naar buiten brengt. Zoals nu ook weer, na de achteraf overbodige massale zoekactie naar een jonge vrouw uit Alkmaar die verdween van het strandje in Venhuizen.

 

Hotel

De politie Noord-Holland onderzoekt of de 23-jarige Alkmaarse de rekening kan krijgen. Ze was namelijk vrijwillig vertrokken, zonder het haar vriendin te zeggen en met achterlating van haar telefoon, kleding en auto. Een dag later bleek ze in een hotel te zitten ergens in Zuid-Holland. Volgens een woordvoerster van de landelijke politietop wordt hooguit ’incidenteel’ serieus werk maakt van een claim. Het gaat dan om een civiele procedure. In een strafzaak vanwege valse melding of aangifte, wat misdrijven zijn, kan de politie geen ’benadeelde partij’ zijn.

 

Leugens

Dat bepaalde de Hoge Raad in 2017 naar aanleiding van een geënsceneerde overval in het Gooise Laren. De politie doet immers gewoon haar werk, ook als recherchewerk leidt tot het doorprikken van leugens. Alleen als wordt aangetoond dat een valse aangifte met geen ander doel is gedaan dan de politie schade berokkenen, maakt een politieclaim wel kans bij een strafzaak. Het is belangrijk dat mensen 112 dúrven bellen, benadrukt vicevoorzitter Erwin Koenen van politievakbond ACP. „Wat we niet willen is dat mensen eerst wachten om zeker van hun zaak te zijn, uit angst dat ze de rekening krijgen gepresenteerd. Dan kan kostbare tijd verloren gaan.” Anders wordt het als er boze opzet in het spel is. Koenen: „Het lijkt me een gezond principe dat je moet betalen voor misbruik van een collectief goed, de politie.” Daarvoor is volgens de vakbondsman aanscherping van de wet nodig. „Een civiele procedure zoals die nu nodig is, vergt jaren. Dan kost procederen door de politie al gauw meer dan het oplevert.” Politie-expert Jaap Timmer zit op hetzelfde spoor. „Als je een politieclaim wettelijk regelt, heeft de rechter ook houvast en hoeft het allemaal niet zo lang te duren en wordt het ook niet zo kostbaar.”

 

Politiek

De landelijke politiek loopt zo’n beetje elke tien jaar warm voor het idee van het doorberekenen van politiekosten, signaleert Timmer. Het gaat dan met name om het in rekening brengen van de beveiliging van voetbalwedstrijden. „In Nederland blijkt dit telkens niet haalbaar.” Timmer wijst erop dat in Engeland resultaat wordt geboekt met een rekening van de politie als stok achter de deur. „Bijvoorbeeld in het uitgaansleven. Als de horecazaken niet voldoen aan een reeks eisen en het gaat mis, dan draaien de ondernemers op voor de kosten van het politie-ingrijpen.” Bij brandweer, ambulance, traumahelikopter, reddingsbrigades van de KNRM en de kustwacht zit het indienen van een bonnetje voor een uitruk simpelweg niet in het systeem. Ook niet voor loos alarm of zelfs een opzettelijk valse melding, laten woordvoerders weten. Prima, vindt voorzitter Marcel Dokter van de Vakvereniging Brandweer Vrijwilligers (VBV). „In feite krijgen we allemaal elk jaar de rekening al, via de belastingdienst.” Dokter is zelf brandweerman. „Je moet het léuk vinden, om half drie uit je bed te worden gebeld omdat bij de buurvrouw drie straten verder de waterleiding is gebroken. Ook als je wekker om zeven uur afgaat voor een belangrijke werkafspraak.”

 

Moeite

Dat voor niets wordt uitgerukt, hoort erbij. Dokter: „Natuurlijk, na een vijfde loos alarm door een niet goed functionerende brandmeldinstallatie ga je wel praten. Dan leg je uit dat het voor ons veel moeite is om te komen. Vrijwilligers moeten er hun gewone werk voor neerleggen. Dat beseft niet iedereen.”

Period7 Sep 2019

Media coverage

1

Media coverage

  • TitleDe rekening voor zinloze zoekactie? Die komt niet
    Degree of recognitionRegional
    Media name/outletNoordhollands Dagblad
    Media typePrint
    CountryNetherlands
    Date7/09/19
    Description’Een valse aangifte of valse melding is een misdrijf en wordt zwaar bestraft. Het bezorgt de politie veel onnodig werk. De politie inventariseert de gemaakte kosten en overweegt deze te
    verhalen.’ Standaardzinnen in politieberichten, maar komt het ooit tot claims? En wat doen andere hulpdiensten als ze zijn gepiepeld?

    Massaal zoeken hulpdiensten eind augustus naar de 23-jarige Penny uit Alkmaar. Ze verdwijnt spoorloos van het strandje in Venhuizen. Daar liggen nog wel haar telefoon en kleding, ontdekt haar vriendin die even naar het toilet was bij een dijkbewoner. Dat de vriendin alarm slaat is logisch en terecht, vindt ook de politie. Het wordt pas zuur als na een avond en ochtend zoeken blijkt dat de Alkmaarse geen moment in
    nood was. Ze vertrok vrijwillig van het strand. De politie vond haar ongedeerd in een hotel ergens in Zuid-Holland. De politie Noord-Holland onderzoekt of het mogelijk is Penny de rekening van de 112-operatie te presenteren - en ook dat is begrijpelijk.

    Vijf boten
    De vraag is of het indienen van een rekening haalbare kaart is. De KNRM denkt van niet. De Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij zette bij de grote zoekactie naar de jonge vrouw drie boten in van twee reddingsstations (Enkhuizen, Wijdenes). De Hoornse reddingsbrigade kwam in actie met twee boten. Een bonnetje indienen voor een uitruk, ook een ’onnodige’, past niet bij de KNRM, benadrukt woordvoerster Janneke Stokroos. „Onze hulpverlening is al 195 jaar kosteloos. We werken met vrijwilligers en worden volledig betaald door donateurs, we krijgen dus geen subsidie.” Bij een noodoproep is het voor deKNRM: gáán, zo snel mogelijk. Stokroos: „Tien stations alarmeren, betekent binnen tien minuten tien reddingsboten op het water.” De vraag of een reddingsactie wel of geen zin heeft, houdt de KNRM niet bezig. „Soms volstaat een sleepje, een andere keer is een grote zoekactie nodig. Je kunt niemand die om hulp vraagt laten staan.”
    De KNRM vaart jaarlijks zo’n 2000 keer uit en helpt dan 3000
    mensen. Gemiddeld één procent van de geredde mensen leeft nog dankzij de KNRM. De kans is dus groot dat een uitruk niet die impact heeft. Stokroos: ,,Zo’n grote zoekactie, ook al is die achteraf voor niets, daar leer je ook weer van. Zoekpatronen varen, samenwerken met andere hulpdiensten. Maar natuurlijk moet zoiets niet te vaak voorkomen.”

    Drenkeling
    Ook vanuit een traumahelikopter werd meegezocht naar Penny. Enkele dagen later gebeurde dat trouwens opnieuw, voor 23-jarige drenkeling uit Polen in het IJsselmeer bij Medemblik. Voor de inzet van de traumahelikopter is nog nooit
    een rekening ingediend bij een particulier. Althans niet door de ANWB, eigenaar van de gele toestellen. ANWB-woordvoerder Ad Vonk: „We vliegen in opdracht van de 112-centrale. Die betaalt ons ook. In feite worden onze kosten verhaald op de hele samenleving.’’ Bedragen heeft Vonk niet paraat. ,,Natuurlijk komt het voor dat de helikopter (met aan boord een trauma-arts, de piloot en een verpleegkundige, red.) voortijdig wordt teruggeroepen, als een slachtoffer al is overleden of als het blijkt mee te vallen. Dan is er dus wel gevlogen en zijn er kosten gemaakt.” Voor de brandweer, die bij Venhuizen duikers inzette, geldt hetzelfde. ,,Wij brengen nooit kosten in rekening, ook niet voor inzet van ambulances’’, zegt woordvoerster Mariëtte Bakker van de veiligheidsregio Noord-Holland-Noord. Ook hier zijn de kosten van de hulpverlening niet zomaar boven tafel te krijgen. ,,Dan moet je uitpluizen hoeveel auto’s zijn ingezet, hoeveel mensen én hoe lang. Dat gaan we niet per incident uitpluizen.’’ Van de aangrenzende veiligheidsregio’s Kennemerland en Zaanstreek-
    Waterland komen vergelijkbare reacties. De stelregel is dat elke melding serieus wordt genomen. Kennemerland laat nog weten dat doelbewuste valse meldingen ’geen issue’ zijn. Dat geldt ook voor veiligheidsregio’s elders in het land, zegt woordvoerder Frank Huizinga van Brandweer Nederland, die her en der navraag deed. De kustwacht sloeg in 2014 alarm na valse meldingen over zinkende schepen op zee. Vermoedelijk was er een ’grappenmaker’ actief, nep ’maydays’ kwamen onder anderen via zijn 27mc bakkie binnen bij een vrachtwagenchauffeur in IJmuiden. ,,Als we er zeker van zijn dat er opzet in het spel is, proberen we in overleg met de maritieme politie te achterhalen wie er achter zit. Maar eigenlijk komen opzettelijke valse meldingen bij ons niet voor’’,
    zegt woordvoerder Erwin Granneman van de kustwacht.

    Misdrijf
    De politie kampt met honderden valse meldingen en aangiften per jaar. Wie wordt betrapt op dit misdrijf, krijgt een boete of moet zich verantwoorden bij de rechter. Daarmee zijn de verspilde uren van de politie nog niet vergoed. Of dat gebeurt, hangt af van de afweging die de strafrechter maakt. De lat ligt hoog sinds een uitspraak van de Hoge Raad in 2017. Die bepaalde in een Gooise zaak (zie kader) dat een politieclaim alleen kans maakt als wordt aangetoond dat degene die aangifte deed geen ander doel had dan de politie te schaden. Het is bij de politie zeker geen standaardprocedure om na een sof te kijken of de rekening bij de veroorzaker kan worden ingediend. Dat blijkt uit de reactie van de korpsleiding. Het verhalen van kosten op mensen die een valse aangifte doen gebeurt hooguit incidenteel, meldt woordvoerster Suzanne van de Graaf. ,,Er wordt dan een civiele procedure gestart, naast het strafrechtelijk proces.’’ Er zijn geen richtlijnen voor het
    omgaan met ’onnodige’ kosten van de politie, meldt het ministerie van Justitie en Veiligheid desgevraagd. ,,Omdat je simpelweg niet weet over welke kosten het gaat en ook niet wanneer de inzet onnodig is’’, aldus de woordvoerster van minister Ferd Grapperhaus. ,,,Het is lastig, zo niet onmogelijk, om exact uit te rekenen wat een ’incident’ kost. Wat reken je mee? Het salaris van een agent omgerekend naar het aantal uren dat hij eraan besteedt, de kosten van een auto omgerekend naar hoe die dan is ingezet en wat de benzine kost. Wat doe je qua locatie, backoffice, enzovoort?’’

    Henk Runhaar
    URLhttps://www.nporadio1.nl/reporter-radio
    PersonsJ.S. Timmer