In het Internationaal Gerechtshof in Den Haag was donderdag de laatste zitting in de zaak tegen Myanmar wegens vermeende genocide op Rohingya. Intussen loopt de verantwoordelijke voor het geweld, legerleider Min Aung Hlaing, zich warm om president te worden.
Drie weken duurde de zaak. Al die tijd luisterden rechters naar betogen van Gambia en Myanmar en naar getuigenverklaringen. Volgens Gambia, een islamitisch West-Afrikaans land, pleegde Myanmar in 2017 genocide op de moslimminderheid Rohingya in deelstaat Rakhine. Myanmar verwerpt de beschuldigingen, stelt dat het de terreur bestreed van Rohingya militiegroep ARSA.
„Het aanpakken ervan rechtvaardigde niet het vermoorden van meer dan 10.000 Rohingya en het over de grens met Bangladesh drijven van zo’n 750.000 Rohingya”, reageert Laetitia van den Assum, die de zaak volgde. Zij was van 1995 tot 2000 Nederlands ambassadeur in het Zuidoost-Aziatische land. Het leger legde dorpen volledig in de as.
Bewijsmateriaal
Het kan zes tot twaalf maanden duren voordat er een uitspraak ligt. Volgens Van den Assum moeten de rechters over twee belangrijke punten besluiten. „Of er werkelijk sprake is geweest van genocide, zoals Gambia beweert. En of een uitvoerig en cruciaal VN-rapport uit 2018 voldoet als bewijsmateriaal.” Gambia leunt in zijn zaak volgens haar zwaar op dit rapport, terwijl Myanmar wil dat rechters het als niet toelaatbaar kwalificeren.
Zondag is het vijf jaar geleden dat het leger in Myanmar een staatsgreep pleegde. De junta nam de macht over van regeringspartij National League for Democracy (NLD) en arresteerde regeringsleider en Nobelprijswinnaar Aung San Suu Kyi. Afgelopen maand vonden er voor het eerst weer verkiezingen plaats. Zondag was de laatste van in totaal drie ronden. De officiële uitslag kan elk moment naar buiten komen. De door het leger gesteunde partij USDP heeft de overwinning al geclaimd.
Gedwongen stemmen
„Mensen in Myanmar zijn totaal niet geïnteresseerd in deze verkiezingen”, laat de in Myanmar gespecialiseerde antropologe Maaike Matelski (Vrije Universiteit) weten. Ze wijst erop dat het leger burgers dwong te stemmen en dat in veel conflictgebieden niet gestemd kon worden.
Het leger zoekt volgens Matelski naar erkenning voor zijn poging om het land te regeren. „Legerleider Min Aung Hlaing wil waarschijnlijk president worden.” De VN reageerde afkeurend op de verkiezingen en ook ASEAN, de samenwerkingsorganisatie van Zuidoost-Aziatische landen, erkent de uitslag niet.
De humanitaire situatie in Myanmar verslechtert elk jaar, weet Matelski. In vijf jaar tijd liep het aantal mensen dat afhankelijk is van noodhulp van 1 miljoen op tot 16 miljoen.