Encyclopedie der Rechtswetenschap I (academische kern)

URL study guide

https://studiegids.vu.nl/en/courses/2025-2026/R_EncycI

Course Objective

Een academisch opgeleide jurist moet niet alleen het recht correct kunnen toepassen, maar moet zichzelf als jurist en burger tot het recht kunnen verhouden. Reflecteren op het huidige recht én het kritisch kunnen beschouwen zijn belangrijke competenties. Daarvoor zijn kennis, inzichten en vaardigheden nodig die verder gaan dan het kunnen begrijpen en toepassen van de (huidige) inhoud van het recht. Daarom leert de student bij Encyclopedie der Rechtswetenschap I meer over de context van het recht. Het recht van een bepaald tijdvak
- zoals onze huidige tijd
- staat immers niet op zichzelf, maar is het resultaat van vele jaren aan maatschappelijke ontwikkelingen, overtuigingen en theoretische/filosofische inzichten die op elkaar voortbouwen en op elkaar reageren. Tijdens Encyclopedie der Rechtswetenschap I ontdekt de student door het lezen van secundaire én primaire literatuur welke theorieën, filosofen en ontwikkelingen in de geschiedenis van het westerse denken hebben geleid tot onze huidige opvattingen over recht, rechtvaardigheid en een (goede) staat. Daarmee behoort Encyclopedie der Rechtswetenschap I tot de academische kern van de bacheloropleidingen Rechtsgeleerdheid en Notarieel Recht. Door het succesvol afronden van Encyclopedie der Rechtswetenschap I, laat de student zien dat die de volgende leerdoelen heeft bereikt:De student kan uit de voorgeschreven literatuur, het hoorcollege en de werkgroep relevante informatie filteren (incl. hoofd
- en bijzaken onderscheiden), deze informatie structuren en doorgronden. (kennisniveaus: onthouden en begrijpen)De student kan de rechtsfilosofische kernbegrippen en de theorieën van de filosofen die centraal staan in het vak herkennen, uitleggen en van elkaar onderscheiden. De student is tevens in staat om in die theorieën de centrale thema’s van het vak te herkennen en kan deze thema’s uitleggen. (kennisniveaus: onthouden en begrijpen)De student kan de theorieën van de filosofen die centraal staan in het vak plaatsen in de geschiedenis en kan deze theorieën met elkaar vergelijken. De student is tevens in staat deze theorieën te verbinden aan de centrale thema’s van het vak. (kennisniveaus: onthouden, begrijpen, toepassen, analyseren).De student kan schriftelijk een gestructureerd, volledig, precies en in correct Nederlands geformuleerd antwoord geven op een rechtsfilosofische open vraag.De student kan een (nieuwe) primaire tekst lezen en een open rechtsfilosofische vraag over deze tekst schriftelijk beantwoorden.Overkoepelende leerdoelenDe student verkrijgt kennis en begrip van juridische en morele waarden als menselijke waardigheid, gelijkheid, vrijheid, tolerantie en rechtvaardigheid en kunt op basis daarvan kritisch kijken naar (ontwikkelingen in) de maatschappij en het geldende recht.De student is zich bewust van het beroep dat juridische en morele waarden in concrete juridische vraagstukken doen op u als academicus, jurist en mens.De leerdoelen van Encyclopedie der Rechtswetenschap I dragen er aan bij dat de student aan het einde van diens opleiding kan voldoen aan de volgende eindtermen van de bacheloropleiding Rechtsgeleerdheid (zie artikel 10.3 Onderwijs
- en Examenreglement 2025-2026):Eindterm 5. De student beseft dat het recht zich ontwikkelt en manifesteert in een maatschappelijke context;Eindterm 6. De student heeft kennis van en inzicht in de geschiedenis en de grondslagen van het Nederlandse recht en de eigen aard van de juridische discipline;Eindterm 7. De student is in staat juridische, rechtswetenschappelijke en rechtstheoretische teksten, waaronder jurisprudentie, wetgeving en (rechts)wetenschappelijke literatuur, al dan niet in de Engelse taal op basisniveau, te lezen, te begrijpen en te analyseren.Eindterm 9. De student kan a. kritisch reflecteren op regelgeving, rechtspraak en literatuur, onder meer vanuit een rechtshistorisch, rechtsfilosofisch en ethisch perspectief, alsmede op de grenzen van de juridische discipline, en b. reflecteren op de grenzen van de juridische discipline door hierbij ook andere, waaronder empirische, perspectieven te betrekken;Eindterm 10. De student kan reflecteren op de eigen verantwoordelijkheid in de maatschappelijke context waarin het recht functioneert.Eindterm 15. De student kan zelfstandig een juridisch betoog schrijven dat goed gestructureerd, beargumenteerd en onderbouwd is. De tekst is geschreven in correct Nederlands.Eindterm 19. De student kan schriftelijk en mondeling communiceren met vakgenoten en andere professionals, op een wijze die passend is bij het kennisniveau van de geadresseerde.Eindterm 21. De student kan op efficiënte wijze juridische bronnen raadplegen, informatie verzamelen en systematiseren uit juridische (digitale) bibliotheken en databestanden, en de waarde, relevantie en kwaliteit van de informatie beoordelen.De leerdoelen van Encyclopedie der Rechtswetenschap I bereikt u door zelfstudie en het actief deelnemen aan de onderwijsvormen (7 hoorcolleges, 7 werkgroepen en de vaardighedenlabs). In deze syllabus zijn voor de leerdoelen 1, 2, 3 en extra instructie en uitleg opgenomen onder ‘6. Toetsing van de leerdoelen en instructie’.

Course Content

Ons huidige Nederlandse recht en ons rechtssysteem staan niet op zichzelf. Ze zijn het resultaat van duizenden jaren van ontwikkelingen in de filosofie en in de maatschappij. Vragen zoals: "Wat is recht?", "Wat is rechtvaardig?", "Hoe moet een goede staat zijn opgebouwd?", en "Hoe moet een goede staat worden geregeerd?" zijn door de geschiedenis heen verschillend beantwoord. Onder die vragen liggen overtuigingen over noties zoals "vrijheid", "mens-zijn" en goed en kwaad. De inhoud van het huidige recht en ons rechtssysstem zijn het resultaat van bepaalde antwoorden op deze vragen. Die overtuigingen hebben een historische, filosofische en maatschappelijke context, die niet onveranderlijk is. Het zijn en blijven daarmee grote vragen die in de rechtenstudie op de achtergrond steeds een rol spelen. In Encyclopedie der Rechtswetenschap I plaatsen we deze vragen én de antwoorden die daarop in de afgelopen 2500 jaar door belangrijke westerse rechtsfilosofen zijn gegeven op de voorgrond. Daarvoor gaan we te rade bij secundaire literatuur én bij primaire teksten van een aantal belangrijke rechtsfilosofen uit het verleden. Zo maakt de student kennis met de theorieën van onder meer Plato, Aristoteles, Cicero, Thomas van Aquino, Machiavelli, Grotius, Spinoza, Locke, Rousseau, Kant, Bentham, Marx, Rawls, Kelsen en Radbruch. In zeven weken zullen we – vanaf week 2 in min of meer chronologische volgorde – deze denkers over recht en staat ontdekken. We beginnen en eindigen in de twintigste eeuw, ongeveer op het moment waarop de hedendaagse rechtsfilosofie – die in het vak Encyclopedie der Rechtswetenschap II centraal staat – begint. Dat vak bouwt direct voort op de ideeënhistorische basis die in Encyclopedie I wordt gelegd. Law in Action: In deze cursus wordt
- om kennis en inzicht te krijgen in het recht
- te rade gegaan bij een andere academische discipline, namelijk filosofie (en deels geschiedenis). We reflecteren op het huidige recht door te ondervinden dat door de geschiedenis heen filosofen verschillend denken over de functie en de inhoud van ethiek en recht (voortvloeiend uit o.a. een veranderende visie op de wereld, kennisleer, mensbeelden, en dat heeft invloed op ethiek en de invulling en functiebepaling van het recht).

Teaching Methods

Voor dit vak geldt aanwezigheidsplicht voor het werkgroeponderwijs en een voorbereidingsplicht, zie voor de nadere uitwerking de syllabus van dit vak. Elke week volgt de student een hoorcollege en een werkgroep. Tijdens de werkgroepen (aanwezigheidsverplichting) neemt de student deel aan de gezamenlijke discussie en/of opdrachten en werkt daarbij samen met diens medestudenten. De student werkt zodoende tijdens de werkgroep aan vaardigheden zoals samenwerken en mondelinge
- en schriftelijke vaardigheid. Daarnaast is de werkgroep hét moment waarin de student door de discussie die plaatsvindt en vragen van medestudenten (en de docent) werkt aan het verkrijgen van diepgaande kennis en inzicht van de rechtsfilosofie. De werkgroepdocent begeleidt en stuurt dit proces en geeft de studenten feedback en instructie. Naast de hoorcolleges en de werkgroepen wordt ook wordt er enkele keren gedurende de cursus een aanvullend vaardighedenlab aangeboden waarin instructie over studeer-, schrijf
- en leesvaardigheid centraal staat. Voor toegang tot de werkgroep is vereist:Het meenemen van de literatuur (het boek Recht, Orde en Vrijheid én de syllabus 2025-2026);Een gedegen voorbereiding (namelijk: het grondig bestuderen van de stof, het maken van de werkgroepopdrachten en het doen van eventuele andere voorbereidende activiteiten).Het op tijd en volgens de instructies in de syllabus afronden van de entreetoets op Canvas.

Method of Assessment

Schriftelijk tentamen met open vragen.

Literature

Verplichte literatuur:C.W. Maris & F.C.L.M. Jacobs (red.), Recht, Orde en Vrijheid. Een historische inleiding in de rechtsfilosofie, vierde druk, Deventer: Kluwer 2022.Syllabus Encyclopedie der Rechtswetenschap I, 2025-2026 (aan te schaffen bij de VU boekhandel).

Target Audience

Verplicht vak voor het eerste jaar van de bachelor Rechtsgeleerdheid en de bachelor Notarieel Recht.

Entry Requirements

- Het succesvol afronden van Encyclopedie der Rechtswetenschap I is een voorwaarde om deel te nemen aan het verplichte derdejaarsvak Encyclopedie der Rechtswetenschap II.