Kijken achter gedrag

URL study guide

https://studiegids.vu.nl/en/courses/2025-2026/P_MKAGEDR

Course Objective

Aan het einde van deze cursus ben je in staat om:Met inzicht en visie te communiceren over ontwikkelings-, leer
- en/of gedragsprofielen van leerlingen.Gedrag van een leerling te analyseren met betrekking tot variabiliteit in gedrag, functie van gedrag en transactionele kenmerken van gedrag.Gedrag van een leerling te analyseren ten aanzien van de rol van leerlingfactoren, leerkrachtfactoren, taakkenmerken en de klascontext.Gedrag te analyseren door gebruik te maken van observatie instrumenten gericht op videobeelden van jezelf en van medestudenten en op basis van interviews. Te reflecteren op eigen handelen en peerfeedback te geven op elkaars handelen vanuit een onderbouwde analyse.Op basis van wetenschappelijke theorieën en literatuur hypotheses te formuleren over verklaringen van gedrag en daarbij passende onderwijsbehoeften.Wetenschappelijke kennis en de onderwijspraktijk kritisch te evalueren en integreren naar een handelingsadvies voor de leerkracht en dit op toegankelijke wijze te communiceren.

Course Content

Binnen het onderwijs krijgen leerkrachten te maken met grote verschillen tussen leerlingen in hun ontwikkeling, leren en gedrag. Er is sprake van probleemgedrag wanneer een leerling gedrag vertoont dat storend is voor het leren van de leerling zelf of storend is voor de omgeving, zoals de leerkracht, klasgenoten of het materiaal. Voor leerkrachten is dit een grote uitdaging, zeker omdat sinds 1 augustus 2014 in Nederland de wet Passend Onderwijs van kracht is. Deze wet bepaalt dat er voor ieder kind een passende plek in het onderwijs beschikbaar moet zijn. Probleemgedrag staat vaak niet op zichzelf: gedrag ontwikkelt zich over tijd en daarnaast speelt de omgeving een grote rol. Voor de leerkracht is het van groot belang om probleemgedrag te kunnen analyseren om zo achter mogelijke verklaringen en onderwijsbehoeften te komen en hier op een adequate manier op in te spelen zodat de leerling en klasgenoten zich zo optimaal mogelijk kunnen ontwikkelen. Binnen deze cursus leer je te kijken achter het direct zichtbare gedrag van leerlingen. Op basis van theorie over bijvoorbeeld gedragsfunctieanalyse, interpersoonlijke theorie en perspectief nemen analyseer je een zelf-ingebrachte casus uit de stagepraktijk. Vervolgens formuleer je de hierbij passende onderwijsbehoeften en concrete adviezen voor de leerkracht aan de hand van wetenschappelijke inzichten.

Teaching Methods

Er zijn acht interactieve colleges van 3 uur. Binnen de colleges wordt ingegaan op wetenschappelijke theorieën en strategieën die ondersteunend kunnen zijn bij het analyseren van gedrag. Vervolgens leer je deze toe te passen door leerlinggedrag (in interactie met diens omgeving) te analyseren aan de hand van een zelf ingebrachte casus uit de onderwijspraktijk. Bovendien wordt tijdens de colleges toegelicht hoe je als leerkracht via je eigen gedrag (lees: interacties en handelingen) leerlingen kan ondersteunen. Tijdens de colleges zal er ruimte zijn voor het stap voor stap toewerken naar het eindproduct van de cursus waarbij je op basis van observaties en een interview van je mentor het gedrag van een casusleerling analyseert o.b.v. theorie en een aanbeveling moet schrijven. Hiervoor krijg je in de colleges diverse opdrachten, geef en ontvang je peerfeedback en ontvang je (klassikale) docentfeedback. Zo zal je regelmatig opdrachten krijgen in groepjes om de inhoud van het college direct toe te passen op je eigen en elkaars casus. Constructieve peer feedback is een voorwaarde voor het kunnen afronden van de cursus. Tussen de colleges door zijn er collegevrije weken waarin wel verwacht wordt dat je aan de cursus werkt. Dit zijn enerzijds gebruikelijke activiteiten zoals het voorbereiden van het college en maken van de eindopdracht. Maar anderzijds zijn er opdrachten voor tijdens je stage, zoals het maken van video-opnames over het voeren van gesprekken met je mentor. Plan deze bij de start van de cursus in, zodat je kan voldoen aan de tussentijdse deadlines. Tussentijdse deadlines en opdrachten zijn voorwaardelijke voor het kunnen afronden van de cursus. Afwijking van de deadlines dient van tevoren aangevraagd te worden bij de cursuscoördinator.

Method of Assessment

Gedragsanalyse en aanbeveling Je schrijft een individuele gedragsanalyse en aanbeveling voor een leerkracht over een concrete casus. De eindbeoordeling vindt plaats op basis van de rubrics. Constructieve perfeedback op tussenproducten is een vereiste voor het behalen van het vak.

Literature

Zie voor literatuur de Canvas pagina van dit vak.

Target Audience

Alleen toegankelijk voor EMPO studenten

Additional Information

Het is essentieel dat voorafgaand aan elke bijeenkomst de literatuur is voorbereid, aangezien de colleges hierop doorgaan. Voor alle colleges geldt een aanwezigheidsplicht. Actieve deelname bij de colleges wordt verwacht binnen de colleges: interacties staan centraal er is veel ruimte om met en van elkaar te leren. Bij ziekte dient vooraf afmelding plaats te vinden en na afloop een vervangende opdracht gemaakt te worden.

Entry Requirements

De cursus is onderdeel van het specialisatieprofiel Leerproblemen. In de cursus Kijken achter gedrag bouw je voort op je kennis over leerling-leerkracht en leerkracht-ouder relaties, waarbij je vaardigheden leert om via je interacties met een leerling het gedrag van de leerling bij te sturen of probleemgedrag te voorkomen. Daarnaast krijg je binnen de cursus strategieën aangereikt om hypotheses te vormen over verklaringen voor het leerlinggedrag. In de twee hierop volgende cursussen – Leerproblemen: onderzoek en praktijk en Schoolaanpassing – wordt doorgegaan op mogelijke verklaringen op het gebied van taal en rekenen.