Religie en mentale gezondheid

URL study guide

https://studiegids.vu.nl/en/courses/2025-2026/G_3MARMG

Course Objective

Je hebt kennis van veel voorkomende psychiatrische ziektebeelden zoals beschreven in de DSM-5 en kunt aangeven hoe specifieke psychiatrische stoornissen doorwerken in specifieke religieuze/ spirituele cognities, ervaringen, motivaties en gedrag en andersom. Je hebt inzicht in de hoofdlijnen van de empirische literatuur over religie/ zingeving en mentale gezondheid, kent de psychologische mediërende processen daarbij en bent in staat om de implicaties daarvan voor je handelen als professional te verwoorden. Je hebt kennis van existentiële/ spirituele dimensies van psychopathologie en herstel. Je kunt psychiatrische casuïstiek analyseren vanuit psychologisch en existentieel perspectief, een kritische dialoog voeren tussen beide perspectieven, en je kunt reflecteren op de implicaties daarvan voor de beroepspraktijk. Je kunt vanuit verschillende psychologische perspectieven reflecteren op de rol van geestelijke verzorger in de context van psychiatrie en hulpverlening.

Course Content

In deze module staan de interacties centraal tussen psychiatrische stoornissen enerzijds en de religie, spiritualiteit en zingeving anderzijds. Aan de orde komen angst-, stemmings-, psychotische en persoonlijkheidsstoornissen, alsook autisme en stoornissen in het middelengebruik. De focus ligt op de religieuze en existentiële problematiek die kan samengaan met, de aanleiding kan vormen voor, of het gevolg kan zijn van psychopathologie. We kijken zowel vanuit psychologisch als existentieel perspectief naar genoemde problematiek en het herstel daarvan. Daarnaast is er veel aandacht voor de implicaties van deze perspectieven voor het handelen van de geestelijk verzorger (en andere professionals) in de praktijk. Met de praktijk maken we kennis via ervaringsdeskundigen en een geestelijk verzorger die werkzaam is in de ggz.

Teaching Methods

Hoor
- en werkcolleges (12 x 2 uur) met opdrachten (11 x 1 uur)Digitaal werkbezoek (1 x 2 uur) en opdracht (1 uur)Bestuderen literatuur (127 uur = 760 pp.) Toetsopdrachten (3 uur) Totaal 6 EC = 168 uur

Method of Assessment

Schriftelijk tentamen (60%)Casusanalyse (20%)Opdrachten bij college (5%)Reflectieverslag naar aanleiding van ontmoetingen met ervaringsdeskundige en geestelijk verzorger (15%)

Literature

Verplichte literatuur:Rosmarin, D. & Koenig, H. (2020). Handbook of Spirituality, Religion, and Mental Health:2nd Edition. Academic Press. (capita selecta)Hordijk, A. & Van Genugten, W. (2024). Psychische aandoeningen: psychopathologie vanuit herstelperspectief. Boom. (m.u.v. hst. 17,18). Per thema wordt aangegeven wat je moet bestuderen uit het betreffende hoofdstuk. Overige verplichte literatuur wordt bij aanvang van de cursus bekend gemaakt via Canvas. Aanbevolen literatuur:American Psychiatric Association (2016). Alles over psychische stoornissen. Amsterdam: Boom.Franken, I. Muris, P. & Denys, D. (red). (2015). Psychopathologie: oorzaken, diagnostiek en behandeling. Utrecht: De Tijdstroom.Schaap-Jonker, H. (2024). Goed voor de geest: over geloof en psychologie. Kokboekencentrum.Schaap-Jonker, H. (red.) (2020). Handboek pastoraat bij psychische stoornissen. Utrecht: KokBoekencentrum.Ypma, S. (2011). Over de Christuswaan en werkelijkheid. Psyche en Geloof, 22(1), 8-17.

Target Audience

Doelgroep Deze module is keuzevak van de driejarigemaster Theologie en Religie/ predikantsmaster. Predikanten, pastores, imams en andere geestelijken begeleiden mensen met psychische problemen en bijbehorende religieuze en zingevingsproblematiek. Geestelijk verzorgers komen eveneens met hen in contact, niet alleen binnen de geestelijke gezondheidszorg (ggz), maar ook in ouderenzorg, jeugdhulpverlening, penitentiaire instellingen en binnen sectoren als vluchtelingenwerk. Daarnaast zijn (toekomstige) ggz-professionals als psychologen en psychiaters welkom om deze module te volgen, omdat binnen hun beroepspraktijk aandacht voor religie en zingeving in relatie tot psychopathologie ook van groot belang is. Dit vak is ook toegankelijk als extracurriculair vak voor VU-studenten en als bijvak voor studenten van buiten de VU.

Additional Information

Dit vak wordt in het Nederlands gegeven.

Explanation Canvas

Voorafgaand aan de cursus wordt via Canvas een studiehandleiding gepubliceerd, waarin het weekschema vermeld is en eventueel bijbehorende opdrachten.