Transities naar groene zorg

URL study guide

https://studiegids.vu.nl/en/courses/2025-2026/AB_1281

Course Objective

Door actief deel te nemen aan de cursus ‘Transities naar groene zorg’ kunnen studentende aangereikte theorieën en modellen over het adresseren van duurzaamheidsvraagstukken in de gezondheidszorg gebruiken en toepassen, met een bijzondere focus op theorieën uit de transitiewetenschap;een beleidsonderzoek opzetten (inclusief het in kaart brengen van relevante actoren en hun overwegingen, en push/pull factoren) naar verduurzaming in de zorg ten behoeve van een externe opdrachtgever;informatie uit wetenschappelijke en niet-wetenschappelijke literatuur ten behoeve van bovengenoemd beleidsonderzoek kritisch analyseren en structureren;aanbevelingen doen voor ‘duurzame’ oplossingen en voor bijbehorende strategieën om deze oplossingen te realiseren;systematisch reflecteren op persoonlijke ontwikkeling in teamverband.

Course Content

Dit vak is onderdeel van de major Duurzame gezondheid en zorg en richt zich met name op het onderdeel duurzame zorg. Onderzoek toont aan dat de ecologische crises een acute bedreiging vormen voor de gezondheid van mensen. Klimaatverandering en milieuvervuiling leiden direct en indirect tot een scala aan gezondheidsklachten en ziekten w.o. longziekten, cardiovasculaire aandoeningen, psychische klachten, ondervoeding en zoönosen (w.o. COVID-19). De gezondheidszorg draagt hier, veelal onbedoeld, substantieel aan bij. Wereldwijd behoort de zorg tot de grotere uitstoters van CO2 en andere broeikasgassen. Vooral het vastgoedbeheer, niet-circulaire bedrijfsprocessen, reisbewegingen, en medicijngebruik zijn daar debet aan. Verduurzaming betekent hier: het substantieel terugbrengen van de bijdrage aan klimaatverandering en milieuvervuiling door de gezondheidszorg. Maar ook: het aanpassen van de zorg aan veranderende omstandigheden, om de zorg toekomstbestendig te maken. Dit wordt ook wel ‘groene zorg’ genoemd. Het kan bereikt worden door het beter isoleren van ziekenhuizen, het verminderen van de afvalstromen, door digitalisering of door het terugdringen van onnodige diagnostiek, zorg of medicijngebruik. Of door het inzetten op preventie, en het toepassen van brede zorgconcepten zoals ‘passende zorg’, waarbij de veerkracht van mensen centraal staat. Er zijn echter nog veel lacunes in onze kennis. Gezien de urgentie van verduurzaming in de samenleving en in de zorg spreken we van een transitie naar een groen, en toekomstbestendig, zorgsysteem. Het gaat namelijk om een transformatie van het zorgsysteem die complex is in politiek, cultureel, technologisch, sociaal, economisch en psychologisch opzicht. En die bovendien samenhangt met de andere grote transities van vandaag: energie, voedsel en veiligheid. In het vak 'Transities naar groene zorg' gaan we op zoek naar de transformatieve kennis en de oplossingen die nodig zijn om radicale, groene innovatie mogelijk te maken in de zorg. Welke kansen zien beleidsmakers en professionals voor snelle vergroening van ons zorgsysteem? Wat doen zorginstellingen om hun zorg
- en werkprocessen te verduurzamen? Tegen welke ethische kwesties lopen zij aan? Hoe gaan zij om met systeembarrières tijdens het transitieproces? Hoe ziet de toekomst van geneeskunde en de zorg eruit in het licht van de ecologische crises?

Teaching Methods

Hoorcolleges: 20 uur Werkcolleges: 14 uur Zelfstudie en groepswerk: 134 uur Naast hoorcolleges werken we aan opdrachten in de werkcolleges waarbij we, in groepsverband en individueel, kennisvragen rond de duurzame transities uitdiepen. We zetten de kennis en vaardigheden uit de voorgaande vakken om in een handelingsperspectief voor transities die nu spelen, of aanstaande zijn. NB. Aanwezigheid bij werkcolleges is verplicht. Bij afwezigheid volgt een vervangende opdracht. Als een opdracht door het missen van een werkgroep niet gehaald wordt kan de cursus niet met een voldoende afgerond worden.

Method of Assessment

Het eindcijfer van het vak is een gewogen gemiddelde van de volgende onderdelen:Uitvoering opdracht; evidence-informed adviesrapportage rond duurzame zorg kennisvraag van een externe opdrachtgever/commissioner (weging 50%)Individueel reflectieverslag (weging 20%)Groepspresentatie aan beleids-/praktijkactor (weging 30%)Er is geen compensatie mogelijk tussen de verschillende onderdelen: alle drie de onderdelen moeten minimaal met een 5,5 worden afgesloten. Herkansing van het verslag en de presentatie is mogelijk bij het hertentamen en/of in het volgend academisch jaar. Leerlijn Academische Vaardigheden (ACVA)Academische houding (kritisch denken, oordeelsvorming en reflectie op handelen): groepswerk en kennis omzetten naar handelingsperspectief (formatief en summatief)Informatievaardigheden: kennisvragen uitdiepen a.d.h.v. wetenschappelijke en grijze literatuur (formatief en summatief)Schrijfvaardigheden: reflectieverslag / rapport (formatief en summatief)Presentatievaardigheden: bijv. presentatie voor beleids-/praktijkactor (summatief)Samenwerken en systematische reflectie in teamverband (formatief)Leerlijn Onderzoeksmethoden en StatistiekOnderzoeksmethoden theorie: inleiding transdisciplinair onderzoek (formatief)Onderzoeksmethoden praktijk: literatuurstudie en discoursanalyse grijze literatuur (formatief en summatief)Leerlijn International communication in scienceEngels lezen: onderwijsmateriaal (formatief en summatief)

Literature

De literatuurlijst met verplichte literatuur zal te vinden zijn op Canvas. Op de lijst komen onder meer wetenschappelijke kennisproducten van het Lancet Countdown project die de mondiale problematiek rond planetary health vertalen naar gezondheid en zorg. Daarnaast omvat de lijst kennisproducten over duurzame transities, in het bijzonder over verduurzaming van de zorg in Nederland en daarbuiten, w.o.https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/duurzame-zorghttps://www.rivm.nl/duurzamezorghttps://milieuplatformzorg.nl/https://www.zorgvoorklimaat.nl/ https://www.who.int/publications/i/item/9789240038509https://www.planetaryhealthalliance.org/https://noharm-global.org/documents/health-care-climate-footprint-reportVoorts worden literatuur en achtergrondinformatie door de studenten zelf gezocht voor de opdrachten.

Target Audience

BSc Gezondheid en Leven jaar 2 Verplichte cursus voor major Duurzame gezondheid en zorg (DGZ) Keuzecursus voor major Klinische wetenschappen (KW)

Explanation Canvas

Alle overige benodigde informatie wordt tijdig op Canvas bekend gemaakt.