Een einde aan ondermijning: Over de opkomst en werking van een nieuwe veiligheidsstrategie

Ondermijning is een buzz-woord binnen de Nederlandse politiek en het veiligheidsbeleid. Op nationaal en lokaal niveau zijn er grote zorgen over vermenging van de bovenwereld en de onderwereld die democratische rechtsorde aantast. Zodoende zou alles op alles gezet moeten worden om het sluipende gevaar van ondermijning aan te pakken. Echter, wat is ondermijning nu precies? En waarom slaat het begrip nu zo bijzonder hard aan? In deze bijdrage staan de auteurs stil bij deze en enkele andere belangrijke vragen over de opkomst en de inzet van het begrip ondermijning om zo meer conceptuele helderheid te bieden. Door een kritische reflectie op ondermijning als speech act, namelijk ‘ondermijnisering’ (cf. securitisering), en op basis van empirisch onderzoek, kan gesteld worden dat er twee discoursen zijn die de effectiviteit van het begrip bemoeilijken: één specifiek toegespitst op de drugsindustrie met alle illegale activiteiten daaromheen en één die in de breedte gaat over onwettelijk en onwenselijke ontwikkelingen die maatschappelijke continuïteit dwarsbomen. Concluderend stellen de auteurs dat het begrip ondermijning beleidsmatig mobiliserend werkt, maar operationeel een verlammend effect dreigt te hebben.