Maatschappelijke productiviteit als beleidsdoel in de bijstand

In het huidige Nederlandse bijstandsbeleid is er te weinig waardering voor vormen van participatie die sociale of publieke waarde hebben, maar geen directe economische waarde. Dit essay stelt voor om maatschappelijke productiviteit te hanteren als beleidsdoel voor Nederlanders in de bijstand. Activiteiten zijn maatschappelijke productief als ze goederen of diensten genereren die algemeen nut hebben of een sociaal belang behartigen. Hieronder vallen vrijwilligerswerk en informele hulp, maar ook betaald werk dat bijdraagt aan het algemeen belang. Maatschappelijke productiviteit kan betaald worden, wat bijdraagt aan de eigenwaarde van producenten, maar dit kan ten koste gaan van de intrinsieke waarde van een onbetaalde, prosociale activiteit. Dit essay bespreekt drie beleidsopties waarbij deze voor- en nadelen verschillend uitpakken: een basisinkomen, een participatie-inkomen en basisbanen. Tot slot volgen enkele aanbevelingen voor beleid op de korte termijn. Er bestaat een breed scala aan maatschappelijk productieve activiteiten tussen een uitkering en een betaalde baan, en beleid zou meer moeten doen om deze activiteiten te belonen.