[Noot] Een pyrrusoverwinning? ‘Fundamentele politieke overtuiging’ na C-151/22 en Afdelingsuitspraak

De ‘Commissie Strategisch Procederen’ van het Vluchtelingenwerk vierde het arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie (hierna: Hof) in zaak C-151/22 (S en A) op 21 september 2023 als succes: ze vonden het ‘supermooi om te zien dat het Hof onze zienswijze in deze zaak heeft gevolgd’. En inderdaad, het leek een belangrijke overwinning te zijn: Het bleek uit het arrest dat het vereiste van een ‘fundamentele politieke overtuiging’ uit het Vreemdelingencirculaire 2000 in strijd is met art. 10 Kwalificatierichtlijn. Volgens het arrest van het Hof kan een bepaalde sterkte van een overtuiging niet worden vereist – een opvatting, maar ook gedachte of mening van een vreemdeling kan reeds onder het begrip ‘politieke overtuiging’ vallen indien deze vreemdeling verklaart die opvatting, gedachte of mening te hebben of te uiten. En zo oordeelt de Afdeling in haar einduitspraken in de onderliggende zaken op 16 januari 2024 ook dat het Nederlandse beleid ten aanzien van ‘politieke overtuiging’ dient te worden aangepast. In een beslisnota erkende de staatssecretaris meteen, dat de werkwijze bij beoordeling politieke overtuiging moet worden herzien. Maar binnen dezelfde uitspraak verklaart de Afdeling ook de onderliggende zaken ‘ongegrond’ – omdat ‘[u]it het arrest van het Hof volgt (...) dat de sterkte van de politieke overtuiging en eventueel verrichte activiteiten om die overtuiging uit te dragen wel degelijk relevante elementen zijn voor de beoordeling van de gegrondheid van de vrees voor vervolging.’ Dat werpt de vraag op of de overwinning een schijnsucces is.